poniedziałek, 24 maja 2010

Urodziny Muzeum

 W maju Muzeum Regionalne  obchodzi 90-te urodziny. Nie wielu mieszkańców Środy Śl. zna historię muzeum zachęcam więc do jej poznania.
Wprawdzie nieznany jest dokument erygujący muzeum, jednakże Martin Frommer informuje, że zostało ono założone w 1920 r. przez dr Franza Zmarzlego. Pierwotnie urządzono je w miejscowym gimnazjum, gdzie Franz Zmarzly był nauczycielem, a po siedmiu latach eksponaty przeniesiono do katolickiej szkoły podstawowej przy ul. Zamkowej (obecnie budynek Zespołu Szkół Rolniczych przy ul. Św. Andrzeja). W placówce tej na Muzeum Regionalne (Heimatmuseum) przeznaczono trzy sale.

Pierwsza sala wykorzystana była na prezentację broni, między innymi średniowiecznej. W drugiej sali eksponowano wyroby rzemiosła artystycznego, spośród których niewątpliwie najcenniejsze były puchary z XVI-XVIII w., będące pierwotnie własnością średzkiego cechu karczmarzy. W ostatniej sali zobaczyć można było zabytki prehistoryczne, monety oraz medale średniowieczne i nowożytne, tarcze trumienne i insygnia różnych cechów, a także wiele materiałów archiwalnych.

W 1935 r. zbiory przeniesiono do nieczynnego od dwóch lat kościoła ewangelickiego p.w. św. Trójcy przy skrzyżowaniu dzisiejszych ulic Daszyńskiego i Kolejowej. Większe przestrzenie wystawiennicze pozwoliły na poszerzenie zbiorów. Wśród nowych eksponatów znalazły się między innymi zabytki etnograficzne i meble, a największym zainteresowaniem cieszyło się biurko, przy którym pracował Napoleon podczas pobytu w Środzie Śląskiej w 1813 r.

Do 1945 r. Muzeum Regionalne znakomicie funkcjonowało w dawnym kościele po ewangelickim. Bieg jego historii został na długie lata przerwany po zajęciu Środy Śląskiej przez wojska radzieckie w lutym tegoż roku. Sam budynek kościoła-muzeum najprawdopodobniej nie ucierpiał, duża część zbiorów została jednak zniszczona lub rozgrabiona. Eksponaty, które ocalały zostały zabezpieczone przez miejscowy Referat Kultury Starostwa Powiatowego.

Kolejny etap całkowitej zagłady średzkiego muzeum miał miejsce w 1948 r., kiedy to cześć ocalałych eksponatów trafiła do Muzeum Państwowego we Wrocławiu (obecnie Muzeum Narodowe). Przekazał je do tegoż muzeum Stefan Styczyński – delegat Ministerstwa Kultury i Sztuki dla zabezpieczenia zabytków ruchomych w województwie wrocławskim. Następnie w tym samym roku niektóre z tych zabytków przeniesione zostały do Działu Prehistorycznego – późniejszego Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu. Zabytki, które nie zostały w przekazane do Wrocławia trafiły do średzkiego muzeum szkolnego zorganizowanego naprędce w dzisiejszym Zespole Szkół przy ul. Wrocławskiej.
Przełomem w powojennym muzealnictwie średzkim było utworzenie w 1964 r. Muzeum Miasta Środa Śląska. Placówkę tę urządzono w salach ratuszowych, a na niewielkiej powierzchni ekspozycyjnej(ok. 80 m2) prezentowano zbiory wypożyczone z ówczesnego Muzeum Śląskiego we Wrocławiu. Już wtedy nie możliwa była ekspozycja zabytków ocalałych po wojnie i przekazanych do średzkiego muzeum szkolnego, gdyż (nawet do dnia dzisiejszego) nie ustalono miejsca ich przechowywania. Dopiero w następnych latach zaczęto pozyskiwać własne zabytki, głównie archeologiczne i rzemiosła średzkiego. Jednakże rozwój średzkiego muzeum przebiegał bardzo powoli.
Sytuacja zmieniła się po 1973 r., kiedy rozpoczęto remont pomieszczeń ratuszowych z planami powiększenia powierzchni ekspozycyjnej. Poza tym zwiększono obsadę poprzez, między innymi, zatrudnienie na cały etat kierownika w osobie Aleksandra Starzyńskiego, który też zainicjował prowadzenie pierwszych regularnych badań archeologicznych, co pozwoliło na pozyskanie dalszych cennych zabytków.
W 1976 r. kierownictwo instytucji przejął Lucjan Owczarenko, który kontynuował pracę muzeum w warunkach ciągle trwającego remontu. Po jego zakończeniu (1982 r.) nastąpiło ponowne, oficjalne jego otwarcie, już pod szyldem Muzeum Rzemiosł Drzewnych. Placówka ta uzyskała nową, dużą powierzchnię ekspozycyjną (ok. 400 m2) i zwiększoną ilość etatów. W następnych latach powiększano bazę eksponatów i prowadzono szeroką działalność wystawienniczą i oświatową.
Najważniejszym wydarzeniem w historii średzkiego muzeum, jak do tej pory, było niewątpliwie odkrycie skarbu średzkiego w 1988 r. Boje o jego ekspozycję w naszym mieście wyznaczyły na wiele lat główny nurt pracy Jacka Czajki – dyrektora placówki od 1990 r., kiedy to też nastąpił powrót do dawnej nazwy – Muzeum Miasta Środy Śląskiej. Zaangażowanie Jacka Czajki (a także wielu innych osób i instytucji) zaowocowało w 1997 r. umieszczeniem skarbu średzkiego na stałej ekspozycji w specjalnie przygotowanej do tego muzealnej sali, choć formalnie właścicielem skarbu zostało wrocławskie Muzeum Narodowe. W tym też roku to właśnie muzeum wypożyczyło na ekspozycję stałą do muzeum średzkiego wspomniane wyżej zabytki zabezpieczone przez Stefana Styczyńskiego. W ten sposób powstała bezprecedensowa sytuacja, w której eksponaty będące pierwotnie własnością muzeum w Środzie Śląskiej są wprawdzie w nim udostępnianie, ale tylko za życzliwą zgodą innej instytucji.
W 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej muzeum przypadło do prowadzenia Starostwu Powiatowemu w Środzie Śląskiej. W tym też roku pracę rozpoczął nowy dyrektor – Robert Różyczki, a po nim (w 2003 r.) placówką zaczął kierować Grzegorz Borowski i pełni tę funkcję do dnia dzisiejszego.
Obecnie Muzeum Regionalne w Środzie Śląskiej (nazwa ta powróciła po reformie administracyjnej) prowadzi szeroką działalność wystawienniczą, oświatową i naukową. W ostatnich kilku latach skarb średzki w całości, lub jego najważniejsze elementy, prezentowany był między innymi w Valladolid (Hiszpania) i w Brukseli, a jesienią tego roku pokazany zostanie na wystawie w Muzeum Miasta Stołecznego Pragi. W samym muzeum prezentowane są cyklicznie liczne wystawy tematyczne, a jednym z największych sukcesów ostatnich lat była wystawa dzieł Salvadora Dali zorganizowana w 2006/2007 r.  Działalność oświatowa skierowana jest przede wszystkim do uczniów miasta i regionu średzkiego i polega na organizacji lekcji muzealnych na wybrane tematy. Oprócz tego muzeum specjalizuje się w pracy naukowej, głównie archeologicznej, związanej z licznymi inwestycjami oraz historycznej, która towarzyszy badaniom archeologicznym.
Zapraszam do odwiedzania naszego muzeum.
Grzegorz Borowski
Korzystano z opracowań w formie maszynopisu, zdeponowanych w archiwum Muzeum Regionalnego w Środzie Śląskiej:
Zbigniew Aleksy: Ogólna charakterystyka zbiorów przedwojennego Heimatmuseum w Środzie Śląskiej i losy eksponatów po II wojnie światowej;
Lucjan Owczarenko: Muzealnictwo na terenie miasta Środy Śląskiej w okresie międzywojennym i powojennym do czasów współczesnych;
oraz z wydawnictwa: 
Martin Frommer: Daten aus der Geschichte von Stadt und Kreis Neumarkt i Schles. 

 

środa, 19 maja 2010

Relacja z Nocy w Muzeum

Noc w Muzeum 2010 przeszła już do historii, za nami noc pełna atrakcji, którą rozpoczęliśmy otwarciem nowej wystawy Dzieje papieru i papiernictwa ze zbiorów Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju. Historię papieru opowiedział gość z Muzeum w Dusznikach komisarz wystawy Jan Bałchan.
Na zdjęciach nasi goście i komisarz wystawy Jan Bałchan.
Kolejną atrakcją było spotkanie ze Zbigniewem Niedźwieckim autorem powieści Grzech przemilczenia  i koncert zespołu Buraky.
                                          Nocne zwiedzanie.      

  
                                        
Miło na było gościć Państwa na czwartym nocnym zwiedzaniu Muzeum.

poniedziałek, 3 maja 2010

Majowe nowości

Jeszcze tylko do 9 maja 2010 r. można obejrzeć wystawę "Kiedy żył Chopin", a od 15 maja 2010 r. zapraszamy na nową wystawę  "Dzieje papieru i papiernictwa" ze zbiorów Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju.
To nie koniec naszych propozycji na maj. 
Wieczorem i w nocy z 15 na 16 maja 2010 r. w godzinach od 18 00  do 01 00 w ramach imprezy Noc Muzeów zapraszamy do nocnego zwiedzania.
Program Nocy w Muzeum:
19 00 - 01 00 Zwiedzanie muzeum
18 00 -          Otwarcie wystawy "Dzieje papieru i papiernictwa"
20 00 -          Spotkanie autorskie ze Zbigniewem Niedźwieckim, autorem powieści "Grzech przemilczenia"
21 00 -          Koncert zespołu BURAKY
20 00 - 01 00 Projekcja filmu "Uczeń mistrza Teofila" (film o konserwacji i renowacji skarbu) oraz prezentacja "Środa Śląska wita".
Wszystko w historycznej oprawie zaprzyjaźnionego z Muzeum Bractwa Świętego Wita.
Tej nocy wstęp do muzeum jest bezpłatny. Mile widziane stroje historyczne.